Palestyńczycy obchodzą 75. rocznicę
Nakby (znanej również jako katastrofa), jak nazwano wypędzenie ponad 750 000 ludzi z domów i ziemi w okresie poprzedzającym powstanie
Izraela .
Wielu z tych Palestyńczyków żyje obecnie w obozach na okupowanym
Zachodnim Brzegu , na wygnaniu w sąsiednich krajach arabskich lub w zablokowanej Strefie Gazy.
Aby zrozumieć obecną sytuację, musimy przypomnieć sobie Nakbę z 1948 roku.
W poprzednim artykule dla Middle East Eye
pisałem o mojej podróży, podczas której współtworzyłem dokument BBC
The Holy Land and Us poświęcony temu burzliwemu okresowi w historii Palestyny.
Od najmłodszych lat opowiadano mi, że w 1948 roku moi dziadkowie w strachu uciekli ze swojej wioski.
Obecnie większość rodziny nie tylko ma zakaz wjazdu do wioski, ale została ona wymazana z mapy i zmieniona jej nazwa, jakby nigdy nie istniała.
Stanowiło to część izraelskiej kampanii, narzędzia, którego używał przez 75 lat, całkowitego zaprzeczania istnieniu Palestyny.
Ale dokument ujawnił twarde, namacalne dowody potwierdzające, że mój pra, pra, pradziadek był beduińskim szejkiem w Palestynie i że w latach trzydziestych XX wieku byliśmy właścicielami tysięcy metrów kwadratowych ziemi we wsi, z której moja rodzina została ostatecznie wysiedlona i nigdy nie wróciła .
Ujawniło także, co stało się z rodziną Shereen Malherbe, która była mieszkańcami wioski podczas masakry w Deir Yassin, a także pokazało, jak rodzina Joanny Carolan straciła gaje pomarańczowe i dobrze prosperujący biznes podczas gwałtownego wypędzenia z Nakby.
Wierzę w siłę sztuki, kultury i mediów wizualnych, które mogą edukować i inspirować.
W moim ostatnim artykule wyraziłam, że choć uważam, że
Ziemia Święta i my to ważny serial, w którym historie rodzinne pozwalają zgłębić poczucie straty i doznanej niesprawiedliwości, to w dwóch odcinkach nie da się omówić wszystkiego.
Filmy oparte na faktach są cenne pod względem przedstawiania historii, archiwów i dowodów, podczas gdy filmy oparte na scenariuszu mogą malować obraz poprzez postacie i historie.
Oto pięć innych ważnych produkcji, które reprezentują Nakbę na ekranie.
Al Nakba Rawana Damena (serial dokumentalny, 2008)
W 2008 roku
Al Jazeera nakręciła czteroczęściowy film dokumentalny o Nakbie.
Piętnaście lat później nadal uważam, że obejrzenie tego wydarzenia jest kluczowe dla każdego, kto chce zrozumieć, co się stało i jak to było.
Dla Palestyńczyków rok 1948 był rokiem, który dramatycznie wpłynął na wszystko.
Życie ludzkie zostało zniszczone w tak brutalny sposób, a mimo to niewiele zdawano sobie sprawy z niesprawiedliwości, jaka miała miejsce.
Wielu z nas jako punkt wyjścia podaje ten rok.
Ale w tym dokumencie Al Jazeera rozpoczyna narrację prawie 150 lat wcześniej, wraz z oblężeniem miasta Akka przez
Napoleona Bonaparte (znanego Palestyńczykom jako Akka) w celu ustanowienia francuskiej obecności w Palestynie.
W poszukiwaniu sojuszników Napoleon wystosował list, w którym zaproponował Żydom Palestynę jako ojczyznę.
Plan został wznowiony przez Brytyjczyków, a także francuskiego arystokratę barona Edmunda De Rothschilda, który w latach osiemdziesiątych XIX wieku wydał 14 milionów franków francuskich na założenie 30 osiedli żydowskich w Palestynie.
https://youtu.be/H7FML0wzJ6A?feature=shared
Dokument opisuje, jak jego późniejsze zaangażowanie doprowadziło do zmuszenia 60 000 Palestyńczyków do opuszczenia swoich domów w rejonie Marj Ibn Amer w 1910 roku.
Jeden z historyków występujących w dokumencie stwierdza:
„Jeśli Nakba oznacza wypędzenie obywatela Palestyny z jego ziemi i zajęcie jego ziemi, to Nakba rozpoczęła się kilkadziesiąt lat przed 1948 rokiem”.
Kolonizacja Palestyny rozpoczęła się wcześniej, niż nam się wydaje, a zbadanie szczegółów i zakresu tego zjawiska ma kluczowe znaczenie dla zrozumienia szerszego obrazu.
Dokument rozpoczyna się w 1799 r., podczas rewolucji francuskiej, i trwa aż do wielkiego exodusu w 1948 r.
Udało mu się przedstawić historię i fakty w jasny i kompleksowy sposób.
Jest szczegółowo zbadany, starannie opakowany i głęboko wciągający, a rozłożony na cztery odcinki zapewnia historii przestrzeń i czas, na jaki zasługuje.
Wszystkie odcinki możesz oglądać bezpłatnie w Al Jazeera English
Czas, który pozostał, Elia Suleiman (fabuła scenariuszowa, 2009)
Jak wszystkie filmy Sulejmana,
„Czas, który pozostał” to na wpół autobiograficzny zbiór stylizowanych scen – jest tam tragedia, ból serca, ale także momenty komediowe.
Pomimo ukazywania palestyńskich mężczyzn z zawiązanymi oczami, oczekujących na egzekucję w gajach oliwnych czy eksploracji traumy pokoleniowej, film utrzymany jest w absurdalnym i rozbrajająco zabawnym stylu.
Nie ma na celu dramatyzacji historycznej, ale przedstawia pomysłowy, artystyczny obraz tego, co wydarzyło się w Nazarecie, począwszy od 1948 roku, a następnie aż do dnia dzisiejszego.
Styl Sulejmana jest często absurdalny, ale niektóre z najdziwniejszych momentów w tej historii mają swoje korzenie w wydarzeniach, które faktycznie miały miejsce.
Na przykład siły syjonistyczne zakładają kefiję (arabskie nakrycie głowy), aby oszukać palestyńskich mieszkańców wioski w miarę posuwania się - lub palą papierosa przy arabskiej muzyce podczas sprzątania dawnych domów palestyńskich mieszkańców.
Osobiście uważam, że wszelkie wizualne przedstawienia Nakby są głęboko przygnębiające.
Niektóre obrazy lub sceny będą prześladować mnie przez tygodnie.
Dlatego uważam, że styl kręcenia filmów Elii to sprytny i przemyślany sposób na zachęcenie widzów do oglądania i zastanawiania się nad niesprawiedliwością, która miała miejsce.
Jest także pięknie nakręcony, z nienaganną scenografią i znakomitą kreacją niezawodnie genialnego aktora Saleha Bakriego.
Często myślałem, że ten film powinien nosić tytuł „
Ludzie, którzy pozostali” , a nie
„Czas, który pozostał”, ponieważ opowiada o życiu niektórych społeczności, które mogły pozostać po Nakbie, i o tym, jak to katastrofalne wydarzenie nadal na nie wpływa.
Ale najwyraźniej tytuł jest komentarzem do rzeczywistości, że Sulejman nigdy w życiu nie doświadczył niepodległości Palestyny – i zastanawia się, czy kiedykolwiek to zrobi.
Film The Time That Remains jest dostępny między innymi na platformach internetowych, w tym Google Play , Amazon Prime i Apple TV
1948, Mohammad Bakri (film dokumentalny, 1998)
Wspominaliśmy już o Salehu Bakrim.
Teraz przejdźmy do jego ojca, Mohammada Bakriego.
Oprócz długiej i pełnej sukcesów kariery aktorskiej starszy Bakri wyreżyserował i wyprodukował także wiele filmów dokumentalnych o historii Palestyny.
1948 to 54-minutowy film zawierający relacje naocznych świadków Nakby.
Obejmuje mieszkańców wsi, którzy uciekli przed masakrami w
Deir Yassin (niedaleko Jerozolimy) i Al Dawayima (niedaleko Hebronu) oraz byłych mieszkańców zniszczonych miast Tyberiusza.
Palestyńczycy własnymi słowami opisują momenty, w których stali się uchodźcami, „którzy już nigdy nie powrócą”.
Oprócz zapewnienia ocalałym platformy do uwiecznienia swojej historii, Bakri pięknie opowiada wersety narodowego poety Mahmuda Darwisha.
Wywiady przeplatane są także materiałami filmowymi przedstawiającymi Bakriego odgrywającego sceny z jego jednoosobowej sztuki
The Pessoptimist , będącej adaptacją satyrycznej powieści Emile’a Habibi.
Palestyna ma długą historię społeczeństwa obywatelskiego, ale także literatury, poezji i sztuki.
Przeplatanie się prac Darwisha i Habibi w świadectwach odzwierciedla wiele sposobów, na jakie Palestyńczycy twórczo wyrażają siebie.
Pomimo trudów i przeszkód Palestyńczycy udowadniają swoje istnienie poprzez kulturowy opór, humanizując swoje zmagania ze sztuką.
Po
1948 Bakri nakręcił
Zaharę (2009), która opowiada o życiu i wspomnieniach 78-letniej kobiety urodzonej w Galilei przed Nakbą i
Jeninem, Jenin (2002) o oblężeniu okupowanego miasta na Zachodnim Banku podczas drugiej intifady.
Rok 1948 był debiutem reżyserskim Bakriego i zbiegł się z 50. rocznicą Nakby.
Teraz, kolejne 25 lat później, możesz zapytać:
„Co się zmieniło?
Ile jeszcze rocznic musi minąć, zanim Palestyńczycy uzyskają wolność i godność?”
Wszystkie filmy dokumentalne Bakriego można znaleźć w Internecie
Tantura Alana Schwarza (fabuła dokumentalna, 2022)
W niedawnym
wywiadzie wideo dla Middle East Eye izraelski reżyser Alon Schwarz stwierdził:
„Większość Izraelczyków wierzy w naiwną historię o ucieczce Palestyńczyków w 1948 roku.
„Nie wiedzą, że armia izraelska wkraczała do wiosek za wioskami i wypędzała ludzi, czasami popełniając zbrodnie wojenne, takie jak masakra w Tantura”.
Jego film zawiera wywiady z byłymi żołnierzami izraelskimi, w większości po 90. roku życia, którzy opowiadają o tym, co wydarzyło się w Tanturze i o roli, jaką odegrali w zabójstwach.
Zawiera także taśmy z
badań przeprowadzonych przez Teddy'ego Katza i bada sposób, w jaki umorzono jego śledztwo w sprawie masakry.
Wiele relacji jest przerażających.
To, co wydarzyło się w Tantura, nie było odosobnionym wydarzeniem.
Była to jedna z wielu wiosek, które były celem w 1948 r., jednak informacje na ten temat nigdy nie były szeroko rozpowszechnione, mimo że Palestyńczycy powtarzali to od dziesięcioleci.
Warto zauważyć, że w 2020 roku palestyńsko-amerykańska reżyserka
Hala Gabriel Yahya nakręciła podobny film dokumentalny zawierający świadectwa zatytułowany
One Night In Tantura .
Jej rodzice uciekli z Tantury w 1948 roku, a mimo to jej film jest z pewnością mniej znanym projektem poruszającym ten temat.
Nie miał takiego zasięgu, odzewu i dystrybucji, jak produkcja Schwarza.
Należy przeprowadzić całą rozmowę na temat tego, jak i kto powinien opowiadać te historie, ale nie umniejsza to tego, jak ważna jest Tantura w ujawnianiu czystej przemocy i brutalności tego, co się wydarzyło.
Film wstrząsa, ale świadectwa mówią same za siebie i stanowią potężny wkład we współczesną reprezentację Nakby.
Dawny teren Tantury leży obecnie pod parkingiem nadmorskiego kurortu w Izraelu.
Jak mówi Yahya, jest to „historia, której od dawna zaprzeczano i prawie zapomniano”.
Schwarz twierdzi natomiast:
„Moje przesłanie do Izraelczyków jest takie, że muszą uznać, co się faktycznie wydarzyło”.
Tanturę można oglądać w Internecie, a 22 maja zostanie pokazana przez Międzynarodowe Centrum Sprawiedliwości dla Palestyńczyków na gali BAFTA
Farha, reżyseria: Darin J. Sallam (fabuła scenariuszowa, 2021)
Oczywiście ta lista nie byłaby kompletna bez
Farhy .
Film na ustach wszystkich
, w tym rządu izraelskiego, który opowiadał się za jego zakazem w 2021 r.
Posunięcie to niewątpliwie zwróciło jeszcze większą uwagę na film nakręcony przez utalentowanego jordańsko-palestyńskiego reżysera Darina J. Sallama.
Takie zastraszanie mogło być skuteczne w przeszłości i przekonać organizacje do wycofania wsparcia.
Jednak Netflix broniąc swojej decyzji o umieszczeniu filmu na swojej platformie, ujawnia wyraźną zmianę, jaka nastąpiła w dyskursie.
Fakt, że ten doceniony przez krytyków film o Nakbie trafił teraz na tak popularną platformę mainstreamową, jest prawdziwym przełomem.
Sallam twierdzi, że Farha opiera się na prawdziwej historii, którą słyszała w dzieciństwie, a która dotyczyła tego, - co przydarzyło się młodej dziewczynie w palestyńskiej wiosce w 1948 roku.
Kiedy ją spotykamy, zachłannie czyta powieść w kraju, który wydaje się być bujnym, zielonym i spokojnym, i pragnie przekonać ojca, aby pozwolił jej kontynuować naukę w tym mieście.
Postrzegamy Farhę jako energiczną dziewczynę z ambicjami i zdolnościami, rozmawiającą o planach na przyszłość ze swoją najlepszą przyjaciółką, która przyjeżdża samochodem z miasta.
To, co dzieje się później, jest trudne do oglądania.
Dramatyzacja wstrząsającego zamieszania i przemocy ożywiona poruszającymi, znaczącymi przedstawieniami.
Farha została zainspirowana prawdziwymi doświadczeniami uchodźcy, który przed katastrofą dotarł do Syrii.
Ostatni tekst na końcu filmu wyjaśnia, w jaki sposób podzieliła się swoją historią i „utrzymywała ją przy życiu dla przyszłych pokoleń”.
To zaprzecza poglądowi, że „starzy umrą, a młodzi zapomną”, a zamiast tego pokazuje, że te historie były przekazywane z pokolenia na pokolenie i w końcu usłyszą je miliony ludzi na całym świecie.
Jestem pewien, że sukces Sallama utoruje drogę innym palestyńskim filmowcom do podjęcia tego tematu z odwagą i pewnością siebie – te historie mają znaczenie i zostaną usłyszane.
Farha można obejrzeć w serwisie Netflix, a reżyser Darin J. Sallam będzie obecny na pokazie filmu 18 maja w kinie Prince Charles na londyńskim Leicester Square
Źródło:
https://www.middleeasteye.net/discover/nakba-palestine-five-must-watch-films
