|
Wielki i usilnie przemilczany
|
|
 http://www.polskiejutro.com/art.php?p=9314
JAKI POWINIEN BYĆ NARODOWY BANKIER?
Marcin Olbmar
Rządzące Prawo i Sprawiedliwość wymienia kolejnych kandydatów na następcę Balcerowicza. Odchodzący Prezes Narodowego Banku Polskiego zapisał czarną kartę w historii gospodarczej III RP, dlatego dla kontrastu warto przypomnieć sylwetkę kogoś zupełnie innego, przedwojennego polityka, którego polska gospodarka do dzisiaj hołubi. Co sprawiło, że Władysław Grabski jest tak dobrze wspominany przez ekonomistów i polityków tak lewicy jak i prawicy?
Już lada chwila mamy poznać następcę szefa Narodowego Banku Polskiego Leszka Balcerowicza, którego kadencja upływa w styczniu 2007 roku Dotychczasowy narodowy bankier był raczej międzynarodowym finansistą, rzecznikiem światowego kapitału niż narodowych interesów. Bożyszcz świata pieniądza, rozmaitych akademickich teoretyków, gazetowych autorytetów i liberalnych polityków, dla większości Polaków Balcerowicz stał się jednak symbolem III RP - najbardziej znienawidzonym przedstawicielem obcego kapitału. Jego zupełnym przeciwieństwem był Władysław Grabski, polityk który zdystansował się od zagranicznych ekspertów i postawił na siły polskie. Poza polityką pieniężną rozumiał także potrzeby innych sektorów gospodarki, pogromił biurokrację i chociaż porzucił socjalizm, pamiętał, że naród to nie tylko wąska grupka tych, którzy mają kapitał.
Samodzielność
„Doświadczony działacz społeczny z najcięższych czasów przedwojennych, dobry gospodarz na folwarku, ekonomista i historyk Grabski czerpał energię z wiary w Polskę, w jej zasoby materialne i moralne” - tak pisał o Grabskim Władysław Konopczyński w „Historii politycznej Polski 1914-1939”. Nie szukał on natchnienia w zagranicznych opiniach i obcych ekspertach. Z tymi ostatnimi miał nieciekawe doświadczenia, które nauczyły go ostrożności wobec zachodnich ekspertów i niechęci do propozycji opieki finansowej obcych potęg.
O zagranicznych ekspertach napisał sam Władysław Grabski w książce „Dwa lata pracy u podstaw państwowości naszej”: „Co powinno było nastąpić w myśl rad misji angielskiej? Przede wszystkim powinniśmy byli do wyższych urzędów naszych zaprosić szereg angielskich urzędników ekspertów, dobrze płatnych z naszej kasy. Byliby to ci Anglicy, którzy właśnie wtedy wycofali się z Egiptu”. Poprzedni minister skarbu Władysław Kucharski zaprosił w pa?dzierniku 1923 roku misję ekspertów finansowych z Wielkiej Brytanii, pod kierownictwem Hiltona Younga. Anglicy sugerowali redukcję wydatków na wojsko i poluzowanie sojuszu polsko-francuskiego. Dzięki takim zabiegom budżet państwa miał być zrównoważony i waluta ustabilizowana. Pó?niej Polska miała uzyskać pożyczkę od Wielkiej Brytanii na… budżet wojskowy. Nic dziwnego zatem, że w cytowanej książce Grabski zatytułował jeden z rozdziałów: „Sidła opieki zagranicznej”. Rozumiał potrzebę współpracy międzynarodowej, ale realizm nakazywał mu szukać rozwiązania kryzysu gospodarczego w Polsce w głównej mierze przy użyciu własnych sił.
Oszczędność
Nieodłączną cechą każdego ekonomisty musi być oszczędność. Klasyczny problem to niedobór środków finansowych, więc albo należy zwiększyć dochody, albo ciąć koszty. Ulubionym narzędziem polityki gospodarczej ostatnich lat były cięcia wydatków na warstwy najuboższe i zwiększanie wydatków na biurokrację. Odwrotną taktykę przyjął Grabski, który dochodów szukał w kieszeni najlepiej uposażonych, przez wzrost podatków majątkowych.
Co więcej, udało mu się dokonać cięć w administracji, co wywołało istną frustrację piłsudczyków - przyklejonych do państwowego żłobu.
Do najważniejszych decyzji Grabskiego należała likwidacja dotacji na rzecz PKP. Inwestycjom w tym dziale gospodarki służyć miała tzw. pożyczka kolejowa, początkowo traktowana jako pożyczka wewnętrzna. W latach 1924-1925 Grabski zredukował liczbę urzędników państwowych o 45.614 osób. W PKP, w lasach państwowych i zakładach graficznych podlegających rządowi redukcje objęły dalsze 15.883 osoby. Razem zlikwidowano 61.497 etatów. Poważnie zmniejszono liczbę służbowych pojazdów, ustanowiono także normy zużycia opału i energii elektrycznej w urzędach państwowych.
Szerokie horyzonty
Władysław Grabski był człowiekiem o szerokich horyzontach. Był ministrem rolnictwa, został uhonorowany pó?niej jako rektor SGGW, ale najbardziej znany był z reform pieniężnych jako minister skarbu. Dwukrotnie był premierem rządu. Nie zawężał swojej działalności tylko do pilnowania kursu walutowego i stóp procentowych, co widzieliśmy w polityce pieniężnej ostatnich lat. To on był prekursorem rozwoju m.in. polityki morskiej - 4 lipca 1924 roku zapoczątkował budowę portu handlowego w Gdyni, a rok pó?niej rozpoczął budowę magistrali węglowej Śląsk - Gdynia. Umiał nie tylko szukać oszczędności, ale także właściwego kierunku wydatków, zgodnych z interesami gospodarczymi i politycznymi Polski.
Remedium na przyszłość
Niestety, nie wszystkie plany udało się Grabskiemu wprowadzić w życie. Nie udało mu się zwiększyć dnia roboczego w kopalniach i hutach górnośląskich do 10 godzin dziennie. Na przeszkodzie stanęły interesy klasowe, reprezentowane przez związki zawodowe. Tymczasem wydajność firm na niemieckiej wówczas części Śląska była wyższa, dzięki dłuższemu dniu roboczemu. To pokazuje, jak ważne jest, żeby interes narodowy wygrywał w polityce z interesem klasowym.
Także próby porozumienia się z mniejszością żydowską stanowiły nadmierny ukłon wobec tych środowisk, które nie poczuwały się do odpowiedzialności za Polskę. Dość nadmienić, że Klub Żydowski w Sejmie od samego początku sprzeciwiał się reformom Grabskiego, głosząc tezę, że inflacja wzbogaciła wieś i to ona powinna ponosić główny ciężar reform. W 1924 roku i Grabski uległ złudzeniu koncyliacji i próbował negocjować z Żydami pomoc dla polskich starań o pożyczkę w USA. Jak pisze jednak Konopczyński: „jego własny klub dopatrzył się w tych zabiegach zbytniej ustępliwości, ponieważ, mówiono, każdy obywatel bez targu powinien lojalnie traktować własne państwo”.
Rok pó?niej Władysław Grabski stracił tekę premiera, zakończył swoją błyskotliwą karierę polityczną i do końca życia poświęcił się już tylko pracy naukowej. Teraz przy wyborze nowego bankiera kraju pozostaje wspomnienie o legendarnym gospodarzu polskich finansów.
Kalendarium:
1874 - Władysław Grabski urodził się w Borowie k. Łowicza
1914 - Założyciel Centralnego Komitetu Obywatelskiego Królestwa Polskiego, który niósł pomoc humanitarną Polakom w Rosji
1918- Minister Rolnictwa w gabinecie Józefa Świerzyńskiego
1919 - Prezesa Głównego Urzędu Likwidacyjnego i trzeci polski delegat na kongres pokojowy w Paryżu (obok Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego)
1919 - 1920 - Minister Skarbu w gabinecie Leopolda Skulskiego
1919 - 1920 - poseł Związku Ludowo-Narodowego
1920 - Premier rządu II RP, pó?niej Minister Skarbu w rządzie Wincentego Witosa
1923- 1925 - Minister Skarbu i Premier rządu II RP
1926 - Rektor SGGW
1938 - Władysław Grabski zmarł w Warszawie.
|
|
7 grudzień 2006
|
|
luzak
|
|
|
|
Znawca dziewiąty
sierpień 19, 2002
IAR
|
Poziome drabinki bezpieczeństwa
styczeń 15, 2008
Mirosław Naleziński, Gdynia
|
Infantylizmy językowe a tekst Konstytucji 1997
listopad 21, 2004
Mirosław Naleziński
|
"Nowy Bliski Wschód"
sierpień 27, 2006
Iwo Cyprian Pogonowski
|
Masakra Libanu Wstępem do Ataku na Iran?
sierpień 10, 2006
Iwo Cyprian Pogonowski
|
TVN-Bronmy sie!
sierpień 25, 2006
mik4
|
TWÓRCZOŚĆ,POEZJA i KOMENTATORZY
czerwiec 29, 2008
Marek Jastrząb
|
Lichwiarski kapitalizm powodem obecnego kryzysu
październik 8, 2008
Iwo Cyprian Pogonowski
|
Mantra
marzec 28, 2007
Przysłał ICP
|
Ośmieszenie pewnego doniesienia PAP
marzec 3, 2008
tłumacz
|
Punkt widzenia zależy od punktu "senacenia"
czerwiec 17, 2002
PAP
|
Soros skazany
grudzień 20, 2002
zapraza.net
|
Komitet Honorowy PO
styczeń 9, 2008
komentator
|
Inicjatywa - Stop Wojnie
marzec 22, 2003
|
Przyszlosc Polski w bezpartyjnych kandydatach na wszystkie
szczeble wladzy
listopad 14, 2006
Bezpartyjny
|
Według Gronkiewicz-Waltz "program Kołodki to kontynuacja"
lipiec 16, 2002
PAP
|
Drwiący śmiech pokoleń, czyli- o duchowym niewolnictwie
luty 23, 2008
Marek Jastrząb
|
Respektowanie (?) elementarnych zasad dyplomacji w Polsce
październik 5, 2003
cywilizowany
|
Trochę historii
sierpień 1, 2003
Wojciech Wlazlinski
|
2008.05.02. Serwis brakujących wiadomosci zza granicy
maj 2, 2008
tłumacz
|
więcej -> |
|
