|
Co pomaga zrozumieć czym był komunizm
|
|
 Trudno przekazać młodym ludziom, czym był komunizm. Nie wystarczą, podbudowane przykładami, opowieści jak tamten reżim, gdy próbował kogoś zniszczyć, wciągał ofiarę do współudziału w tym dziele. Wszystkie te rytuały samokrytyki, nagrody za wyparcie siebie, czy tylko – tresowanie w samoograniczeniu, które potem stawało się drugą skórą.
Paradoksalnie, więcej można zrozumieć, gdy czyta się książki o podróżach, których autorzy na co dzień mieszkali w komunistycznej Polsce. Zawsze są to książki o ucieczkach. Nigdy nie mówi się wprost – od czego. Ale w większości z nich można dostrzec ten kontrapunkt.
W pięknych, iwaszkiewiczowskich opisach Włoch, w zachwytach – jest i tęsknota do siebie utraconego (porównania z pejzażami z młodości), i – obrzydzenie – na myśl o powrocie. W opisach podróży Wojtka Karpińskiego odnajdywaliśmy przemycone idee związane z ustrojowym modelem republikanizmu, którego fundamentem są wolność jednostki i dobro publiczne. Podobnie w opisie Stanów Zjednoczonych Jana Strzeleckiego, z końca lat 50. To wędrówka w poszukiwaniu instytucji gwarantujących demokrację. Ten opis, na każdej stronie, stawał się oskarżeniem monopartyjnego komunizmu, choć na jego temat nie było tam ani słowa.
I jest też, wydany niedawno, z odnalezionych rękopisów, zbiór szkiców Herberta „Barbarzyńca w podróży”. To też dokument ucieczki. Ale chęć autora, aby bez reszty zatopić się w podróży, tak – aby zapomnieć od czego się ucieka, powoduje, że książkę czyta się jak pięknie napisany i całkowicie bezosobowy przewodnik. Czy dlatego, że napisanie „ja” byłoby za trudne – bo przypominałoby o upokorzeniach starań o paszport w komunistycznych urzędach i ambasadach, i że to „ja” było zbyt obolałe?
Ale tak czytać książki, szukając między wierszami, znajdując sens bardziej w tym, czego nie ma, niż w tym - co jest, mogą tylko ludzie, którzy - jak ja - dorastali w czasach komunizmu.
|
|
26 luty 2009
|
|
Jadwiga Staniszkis
|
|
|
|
Profesjonalizm
czerwiec 6, 2005
Artur Łoboda
|
Janowski żąda głosowania w sprawie Stoen-u
grudzień 3, 2002
PAP
|
Historia syna marnotrawnego.
czerwiec 27, 2004
Artur Łoboda
|
Rozpoczął się proces Germara Rudolfa z okarżenia o "negowanie Holokaustu"
listopad 16, 2006
bibula
|
Izrael Szamir - Przyparty do muru
lipiec 9, 2008
Izrael Szamir
|
Kto z miasta uczynił zadupie?
luty 6, 2006
|
Między młotem a kowadłem
grudzień 4, 2003
|
Kto rządzi w białym domu?
marzec 8, 2009
tomeq
|
59. rocznica powstania w białostockim getcie
sierpień 16, 2002
PAP
|
Żydowscy osadnicy mszczą się
lipiec 28, 2002
IAR
|
Przeniesiony z Monitor Polski
październik 4, 2006
mik4
|
Nasza niby strasznie czuła cywilizacja walczy na dzieci.
maj 11, 2004
Andrzej Kumor
|
Która to jest kurwa?
lipiec 16, 2007
Artur Łoboda
|
Amnezja
sierpień 7, 2008
Marek Jastrząb
|
Bp Głódź: Potrzebna nadzieja
sierpień 20, 2002
PAP
|
Unia Europejska to szatan
lipiec 20, 2006
Tomasz Teluk
|
Polskość musi się opłacać.
grudzień 6, 2003
Andrzej Kumor
|
Jestesmy nedzarzami
styczeń 7, 2004
Dziennik Polski
|
"Wieże milczenia, świątynie mądrości"
maj 23, 2008
Marek Jastrząb
|
Al Queda made in Israel
luty 14, 2003
|
więcej -> |
|
